home  > klimaatverandering  > berichtgeving  > consensus

Bestaat er consensus in de wetenschap?

Afgaand op de berichtgeving in de media bestaat het beeld dat er in de wetenschap een grote mate van overeenstemming zou bestaan over de oorzaak van klimaatverandering; 97% van de klimaatwetenschappers zou van mening zijn dat de mens de oorzaak is van de opwarming. Het tegendeel is echter het geval.

De eenzijdigheid in de berichtgeving op radio en televisie over het klimaat vindt zijn oorsprong is het idee dat in de wetenschap een vorm van consensus zou bestaan over dit onderwerp. De indruk wordt gewekt dat onomstotelijk vast staat dat de uitstoot van broeikasgassen door de mens bepalend is voor de gestegen temperatuur op aarde. Daarbij komt steeds weer terug dat 97% van alle klimaatwetenschappers dit oorzakelijk verband zou onderschrijven. Zelfs Barack Obama twitterde in mei 2013 dat “97% van de wetenschappers het met elkaar eens is: klimaatverandering is echt, door mensen ontstaan en gevaarlijk”.

De oorsprong van dit kwalijke misverstand is een onderzoek uit 2013 van psycholoog en klimaatactivist John Cook, waarin hij op basis van een analyse van 12.000 wetenschappelijke artikelen de suggestie deed dat meer dan 97% van de wetenschappers van mening waren dat mensen de opwarming van de aarde hebben veroorzaakt.

Inmiddels is dit onderzoek in allerlei wetenschappelijke tijdschriften, nieuwsmedia, blogs, enzovoorts grondig weerlegd. De studie van Cook was zo slordig en gebrekkig dat bekende klimaatwetenschappers zich er publiekelijk tegen hebben uitgesproken. Professor Mike Hulme van de Universiteit van East Anglia formuleerde het als volgt: “The ‘97% consensus’ article is poorly conceived, poorly designed, and poorly executed. It obscures the complexities of the climate issue and it is a sign of the desperately poor level of public and policy debate in this country (UK) that the energy minister should cite it.” Nederlands“Het artikel ‘97% consensus’ is slecht bedacht, slecht ontworpen en slecht uitgevoerd. Het verdoezelt de complexiteit van het klimaatprobleem en het is een teken van het wanhopig slechte niveau van het publieke en beleidsdebat in dit land [VK] dat de minister van Energie het zou moeten noemen”.

In de video legt Mark Mathis van de Clear Energy Alliance uit hoe het foutieve beeld over 97% consensus tot stand is gekomen en welke grote financiële belangen een rol spelen om dit beeld in stand te houden. Op deze webpagina is een lijst van 97 artikelen te vinden, die de studie van Cook's 97% "consensus" weerleggen. In een artikel op Climategate laat Robert Pol in een kort overzicht zien dat van de 12.000 artikelen die Cook heeft onderzocht in werkelijkheid maar 1,6% mensen expliciet verantwoordelijk stellen voor klimaatopwarming. Het overgrote deel van de onderzoekers is genuanceerd (bijvoorbeeld door te onderschrijven dat CO₂ een broeikasgas is) of spreken zich überhaupt niet uit over deze kwestie.

Los van de vraag hoeveel overeenstemming er is onder klimaatwetenschappers over de oorzaak van klimaatverandering, is er bovendien het principiële punt dat consensus in de wetenschap zonder betekenis is. Het gaat in de wetenschap niet om meningen maar om feiten en op waarnemingen gebaseerde bewijzen. Toen 100 wetenschappers zich tegen de relativiteitstheorie hadden uitgesproken kort nadat deze was gepubliceerd, reageerde Einstein: "Why 100 authors? If I were wrong, then one would have been enough!" Nederlands"Waarom 100 auteurs? Als ik het mis had, zou één voldoende zijn geweest!".

Nepnieuws

Waar is het andere geluid
Afbeelding 1: Waar is het andere geluid
Het (foutieve) beeld over de consensus heeft er wel toe geleid dat een meer genuanceerde berichtgeving in de publieke media nauwelijks nog te vinden is. De nieuwswebsite nu.nl blokkeert zelfs alle berichten waarin klimaatverandering en de invloed van de mens hierbij ter discussie worden gesteld. Het idee is dat de nieuwssite zijn lezers wilt beschermen ‘tegen nepnieuws’. Het wrange is alleen dat hiermee alleen nog ruimte is voor politiek correct nieuws, waarmee het tegendeel wordt bereikt van wat beoogd wordt.

Nu maakt nu.nl zijn beleid op dit punt nog expliciet. Veel andere media melden dit niet, maar blokkeren feitelijk op dezelfde manier opvattingen en onderzoeken die niet passen in het gevestigde beeld. De organisaties Climategate.nl en De Groene Rekenkamer hebben in het verleden over de tendentieuze en eenzijdige berichtgeving van het NOS-journaal een klacht ingediend bij de Raad voor de Journalistiek, maar deze wil zich daarover niet uitspreken.


< Vorige Gewijzigd: 24-06-2021 Volgende >