home  > klimaatverandering  > opwarming  > temperatuur-sinds-1850

Temperatuur sinds 1850

Sinds 1850 is de gemiddelde temperatuur op aarde met ongeveer 1°C gestegen. Sinds 1979 zijn temperatuurmetingen op basis van satellieten beschikbaar, die een nauwkeuriger en vollediger beeld geven van de temperatuur. Deze satellietmetingen laten over de afgelopen 22 jaar nauwelijks meer een temperatuurstijging zien.

In onderstaande grafiek is met de blauwe lijn de verandering van de gemiddelde wereldtemperatuur per jaar weergegeven. Het is duidelijk dat er een stijgende lijn is. Deze grafiek is gebaseerd op de officiële gegevens van HadCRUT4, een wereldwijde temperatuurgegevensset van temperatuurafwijkingen van over de hele wereld. De CO₂-gegevens zijn afkomstig van het Earth System Research Laboratory van NOAA

Wereldtemperatuur over de afgelopen 170 jaar
Afbeelding 1: Wereldtemperatuur over de afgelopen 170 jaar. De grafiek is gebaseerd op de officiële gegevens van HadCRUT4, een wereldwijde temperatuurgegevensset van temperatuurafwijkingen van over de hele wereld. De CO₂-gegevens zijn afkomstig van het Earth System Research Laboratory van NOAA.

In de periode 1975 tot 2005 was de gemiddelde stijging relatief hoog: 0,018°C per jaar, ofwel 1,8 °C per eeuw. Sinds 1998 is de stijging afgevlakt naar 0,013 °C per jaar. Opmerkelijk is dat in de periode 1910 tot 1945 een vergelijkbare periode van stijgende temperaturen te zien was van 0,014 °C per jaar, terwijl de CO₂-concentratie en de stijging daarvan toen veel kleiner waren. In de periode 1945 tot 1975 was zelfs een kleine daling te zien van de gemiddelde temperatuur (-0,002 °C per jaar), ondanks oplopende CO₂-concentraties.

De vraag is natuurlijk of de huidige trend van 0,013°C per jaar zich doorzet of dat er weer een stabilisatie optreedt zoals na de stijging in de eerste helft van de vorige eeuw. Er is geen indicatie dat de temperatuurstijging groter wordt; sinds 1997 is de stijging al minder groot dan in de jaren ervoor.

In het artikel Opwarming in historisch perspectief wordt beschreven dat het huidige tempo van temperatuurstijging helemaal niet uitzonderlijk is; duizend jaar geleden was het zelfs warmer dan tegenwoordig.

Satellietmetingen

Sinds 1979 zijn er ook satellietmetingen beschikbaar van het Amerikaanse meteorologische instituut NOAA over de gemiddelde temperatuur op aarde. Sinds het begin van de metingen laten die een temperatuurstijging zien van ongeveer 0,5°C, dat komt overeen met ongeveer 0,013°C per jaar. Temperatuurmetingen op basis van satellieten hebben belangrijke voordelen.

  • Het gebied waarover zij meten is veel groter; ze meten ook boven zee en afgelegen gebieden met weinig meetstations.
  • De satellieten meten de temperatuur van de onderste laag van de atmosfeer en registreren geen verstorende opwarmingseffecten door verstedelijking.

Hieronder zijn de grafieken weergegeven op basis van satellietmetingen sinds het begin van de metingen (links) en over de afgelopen 22 jaar (rechts). Ondanks de stijgende CO₂-concentratie is in deze laatste periode geen substantiële opwarming meer zichtbaar.

Opwarming van 0,5°C in de afgelopen 40 jaar op basis van UAH-satellietmetingen
Afbeelding 2: Opwarming van 0,5°C in de afgelopen 40 jaar op basis van UAH-satellietmetingen
Vrijwel geen opwarming meer in de afgelopen 22 jaar op basis van UAH-satellietmetingen
Afbeelding 3: Vrijwel geen opwarming meer in de afgelopen 22 jaar op basis van UAH-satellietmetingen

De temperaturen zijn hier afkomstig van de UAH-satelliet temperatuur dataset van het NSSTC (National Space Science & Technology Center).